Voor alle angsten geldt

• Persoon
  • state: situationele angst (specifieke toestand: examen nadert en de angst neemt toe)
  • trait: habituele angst (meer algemene angstdispositie die tot angst leidt in evaluatieve situaties, vgl persoonlijkheidstrek, vgl Big 5)
• Context
  • Evaluatieve situaties
  • Angst speelt in de drie fasen van de 'performance cycle'
  • Groeiende angst bij voorafgaande mislukkingen
  • Niet alleen angst, maar ook wanhoop, schaamte, zelfverwijt, enz.
  • Hoge eisen stellen, perfectionisme, onmogelijke opdrachten aan jezelf: geen fouten mogen maken en geen ongemakken mogen meemaken, onzekerheid (soms studie of gezinsachtergrond (meer informatie))
  • Vele 'oplossingen' van het probleem verergeren het probleem; vermijding houdt angst juist in stand
  • Gezinsachtergrond (meer informatie); impliciete en expliciete invloeden van omgeving en gezin
    • (extreem) hoge eisen
    • iets waar moeten maken
    • zeer lage verwachtingen (o.a. stereotype opvattingen van anderen over het gezin)
    • geen interesse in intellectuele ontwikkeling
• Hoofdcomponenten van angst
  • Emotionaliteit / spanning (affectief)
  • Piekeren (cognitief)
  • Vermijdingsgedrag; bescherming tegen negatieve emoties en verlies van zelfrespect

Aanpak:

• Leren omgaan met negatieve gedachten, denkpatronen en zonodig levensthema's. De intensiteit van de hiermee samenhangende gevoelens (niet alleen angst, maar ook wanhoop) kan zeer groot zijn. Dit is meestal het gebied van de specialist.
• Zeer goede voorbereiding op het tentamen. Dat wil zeggen actief en strategisch (afgestemd op de eisen van het tentamen) studeren en werken volgens een werkplan (vs. uitstellen in verband met het vermijden van angst voor studeren en tentamen doen).
• Leren van tentamenvaardigheden. Dat wil zeggen oefenen in het afleggen van tentamens door oude of proeftentamens te doen, instuderen van een tentamentactiek die afgestemd is op de tentamenvorm (mc., open vragen en mondeling).

Aanpak:

• Leren omgaan met negatieve gedachten, denkpatronen en zonodig levensthema's. De intensiteit van de hiermee samenhangende gevoelens (niet alleen angst, maar ook schaamte) kan zeer groot zijn. Dit is meestal het gebied van de specialist.
• Informatie over gedrag in spreeksituaties. Leren opstellen van realistische doelen.
• Veel oefenen, aanvankelijk in relatief gemakkelijke situaties en in toenemende mate in moeilijker situaties.

• Geen verschil tussen productie van tekst en de redactie van deze tekst (onmogelijke opdracht: het moet in één keer goed zijn)
• Uitstellen en onregelmatig werken (andere taken laten voorgaan, wachten op inspiratie, enz.)
• Perfectionisme (schrijven en te kritisch meelezen)
• Geïsoleerd werken, geen goede kontakten met docenten en medestudenten

• Automatisme, dat wil zeggen 'vrij schrijven' door verschil te maken tussen productie en redactie.
• Regelmaat, dat wil zeggen stel een 'schrijfregime' in en denk niet steeds na of je wel of niet zin hebt.
• Cognitieve management, dat wil zeggen goed omgaan met negatieve gedachten.
• Sociale management, dat wil zeggen onderhouden van kontakten over het schrijfwerk. Er zijn twee kritische momenten bij het schrijfproces, namelijk bij de probleemstelling en bij de start van het feitelijke schrijven. Het eerste betreft een denkprobleem (selectie, weten waar het eigenlijk over gaat). Bij de tweede situatie gaat het meestal om geen verschil maken tussen productie en redactie en perfectionisme, waardoor alles wat wordt geschreven overmatige kritisch wordt bekeken en wordt afgekeurd.

• Leren omgaan met negatieve gedachten, denkpatronen en zonodig levensthema's. De intensiteit van de hiermee samenhangende gevoelens (voornamelijk hulpeloosheid) kan zeer groot zijn. Dit is meestal het gebied van de specialist.
• Informatie over de fasen van het schrijfproces kenmerkende fouten en positieve condities.
• Hulp bij het leren opstellen van realistische doelen (omvang en diepgang van het schrijfproduct, hoeveelheid tijd, vraagstelling). Hulp bij het op gang houden van het schrijfproces (steun en structuur bieden).

• Terug trekken en vermijden, weinig kontakten met docenten en medestudenten
• Perfectionisme: geen fouten mogen maken. Iedere onhandigheid wordt als een ramp gezien
• Onderschatting van het belang van 'social talk'
• Niet goed kunnen omgaan met kritiek, want wordt als zeer persoonlijk opgevat

• Leren omgaan met negatieve gedachten, denkpatronen en zonodig levensthema's. De intensiteit van de hiermee samenhangende gevoelens (voornamelijk hulpeloosheid) kan zeer groot zijn. Dit is meestal het gebied van de specialist.
• Uitproberen van 'social talk'
• Informatie over gesprekken voeren, kritiek krijgen en geven
• Hulp bij het leren opstellen van realistische doelen en oefenen in haalbare stappen