Adviesgesprekken
Adviesgesprekken    introductie

Samenwerking als doel van de adviesgesprekken

Om tot een produktief gesprek te komen zal de wijze van gespreksvoering moeten worden aangepast aan het doel en het karakter van de gesprekken. Ieder gesprek stelt zijn eigen eisen en bij ieder gesprek zijn specifieke fouten te maken.
Gesprekken kunnen een constructief resultaat hebben waarbij studiebegeleider en student bijvoorbeeld in samenwerking een probleem oplossen. Maar ook kan een situatie ontstaan waarbij studiebegeleider en student tegen over elkaar komen te staan. Door een goede gespreksvoering en vooral door het vermijden van een aantal basisfouten is de kans op het samenwerking te vergroten en de kans op het onenigheid te verkleinen. Dit neemt niet weg dat studiebegeleider en student het 'gewoon' oneens kunnen zijn en oneens kunnen blijven.

'Geen tijd voor uitvoerige gesprekken'

In cursussen over het voeren van een adviesgesprek wordt vaak gesteld: 'Ik heb geen tijd om uitvoerige gesprekken te voeren'. De impliciete boodschap lijkt dan vaak te zijn 'Laat mij het maar op mijn eigen manier doen, want dat gaat het snelst'. Maar juist door een aantal richtlijnen aan te houden is die beperkte tijd efficiënt te gebruiken. Een goed gesprek hoeft absoluut geen uitvoerig gesprek te zijn. Daarentegen gaat er veel tijd verloren door een ondoordachte gespreksvoering.
Voor de haastige lezer: Twaalf tips voor adviesgesprekken

Effect advies = Kwaliteit advies x Acceptatie

Hoe goed - objectief gesproken - de kwaliteit van een advies ook mag zijn, als het advies niet wordt opgevolgd, dan heeft het advies geen effect. Het effect van een advies wordt in hoge mate bepaald door de mate waarin het advies wordt geaccepteerd. Alles wat bijdraagt tot de acceptatie helpt bij het opvolgen van het advies en dus bij het bereiken van het doel van het gesprek. Van groot belang hierbij is rekening te houden met

Inhoud van het gesprek

Bij de meeste opleidingen worden alleen studenten met slechte studieresultaten opgeroepen voor een adviesgesprek. Dat is jammer voor de studenten met voldoende of goede studieresultaten omdat deze ook vaak behoefte hebben te overleggen over studeren en student zijn, of gewoon eens een compliment willen horen. De volgende onderwerpen kunnen aan de orde komen.

Oorzaak studieproblemen en oplossen daarvan

In een gesprek met studenten met onvoldoende studieresultaten zullen enerzijds de oorzaken van deze zwakke studieresultaten worden besproken en anderzijds zal gezocht worden naar een betere aanpak van de studie. Mogelijke oplossingen van studieproblemen zullen samenhangen met het tijdstip van het studiejaar. Er bestaan vele oorzaken van slechte studieresultaten ( meer informatie) en de belangrijkste bij eerstejaars studenten lijken te zijn
  • de studie blijkt zwaarder te zijn dan werd verwacht, wat kan samenhangen met een, al dan niet terecht, gevoel de studie niet aan te kunnen
  • de inhoud van de studie valt zeer tegen, of de opzet van de studie (frequentie contactonderwijs, hoeveelheid zelfstudie, medestudenten, enz.) stelt teleur
  • de aanpak van de studie (wijze van studeren en tentamen afleggen) is niet produktief
  • de organisatie van de studie (hoeveelheid studietijd en afwisseling studie- en vrije tijd) is niet adequaat; een veel voorkomend probleem waarbij studenten soms opmerkelijk onrealistisch optimistisch blijven (meer informatie over achtergrond en gespreksvoering)
  • persoonlijke problemen belemmeren het studeren; verwijzing is dan vaak gewenst
Om tot een meer produktieve aanpak van de studie te komen is het vaak nodig dat de student (nieuwe) vaardigheden leert. Vaardigheden zijn nodig om de studiestof te verwerken en tentamen te doen (de aanpak van de studie), maar er zijn ook vaardigheden nodig om de studie te organiseren (vooral tijdsgebruik). Hiertoe zijn vaak meer (korte) gesprekken nodig, of is verwijzing naar de Studentenpsychologen voor een cursus of voor individuele gesprekken nuttig. Ook de Leidse website Studieondersteuning en Studeren met aandacht (Digitale StudieCoach) over het opsporen en aanpakken van studieproblemen is bruikbaar.

Stoppen met de studie

Studenten zullen niet gemakkelijk stoppen met de studie, maar soms zijn de studieresultaten zo slecht dat dit wenselijk lijkt. Vaak is het beste een plan uit te werken om in een beperkte tijd tot aantoonbare verbetering te komen. Als dat in die afgesproken tijd niet lukt, dan kan staken van de studie nodig zijn. De studiebegeleider zou de student kunnen helpen een lange termijn plan op te stellen. Hierbij kunnen vragen aan de orde komen als: volgend jaar (elders) weer verder gaan, andere opleiding zoeken, de oorzaken van de studieproblemen aanpakken, enz. Verwijzing naar een Studie-infotheek, of de Studiekeuze-loopbaanadviseurs kan nuttig zijn.

Persoonlijke en bijzondere omstandigheden

Soms blijkt dat persoonlijke en bijzondere omstandigheden als ziekte, bijzondere familieomstandigheden, handicap, 2e studie, enz. een negatieve invloed hebben gehad op de studieresultaten. Soms is verwijzing naar Studentendecanen nodig.
Een adviesgesprek wordt vaak gecompliceerd als er persoonlijke en bijzondere omstandigheden spelen. In het geval dat studenten zeggen dat hun slechte studieresultaten het gevolg zijn van omstandigheden, dan zullen daar meestal wel goede gronden voor zijn. Veel studenten zeggen dit pas na lange aarzeling en wat de studentenbegeleider te horen krijgt is soms niet meer dan het topje van de ijsberg. Het is moeilijk hier uitvoerig op in te gaan, omdat dit zal samenhangen met specifieke individuele omstandigheden. Soms is verwijzing naar gespecialiseerde diensten als bijvoorbeeld de Studentenpsychologen nodig.

Een enkele maal is een student er van overtuigd dat niet hij, maar de omgeving volledig de schuld is van de slechte studieresultaten. Daar tegen ingaan zal niet erg helpen om deze student tot een meer realistische analyse van de situatie te brengen. Deze opmerkingen maar laten voor wat ze zijn, kan een goede taktiek zijn. Daarna is het wellicht mogelijk om een plan op te stellen om al deze tegenslagen aan te pakken.

Robert M. Topman, studentenpsycholoog, b.d., Universiteit Leiden