Aanpak problemen; wat doen en wat niet doen?
Problemen ontstaan vaak door de aanpak van eerdere problemen. De 'oplossing' hiervan verergert de situatie. Hier is sprake van denkfouten, informatieverwerking met een bias, enz. Deze fouten minder maken, leidt vaak al tot oplossingen. Het lijkt zowel voor individuen als voor organisaties te gelden.

Voorbeelden van beruchte fouten zijn

De fout 'meer van hetzelfde'.
Omdat met oplossing X niet het gewenste resultaat wordt gehaald, wordt geconcludeerd dat X nog meer wordt toegepast. De realiteit wordt niet als leermeester aanvaard.
Actie zonder analyse.
Stilstaan bij het probleem is te pijnlijk en om de pijn te reduceren wordt snel tot actie over gegaan. Het doel is niet meer om een probleem op te lossen, maar om met emoties om te gaan.
Tunnelvisie.
Selectieve waarneming waardoor alleen de in een hypothese passende gegevens worden verzameld en verwerkt.
Onrealistisch optimisme.
Op grond van een overschatting van de eigen capaciteiten en onderschatting van de zwaarte van het probleem wordt met het beginnen met een taak uitgesteld. Ook later blijft de roze bril op.
Onrealistisch optimisme.
Op grond van een onderschatting van de eigen capaciteiten en overschatting van de zwaarte van het probleem wordt met een taak niet begonnen. Ook later blijft de zwarte bril op.
Verbeter woede.
'Iets repareren wat niet kapot is'; veranderingsdrift / verbeter woede / ontevredenheid. Wat is hier de bedoeling van?
Perfectionisme
De onhaalbare 100% optie. Niet tevreden zijn met 'goed genoeg'.
'Herkenbaar?'

    • Wat kan helpen?
    Kijk met een 'beginners mind'.
    Zet vraagtekens achter stevige opvattingen met uitroeptekens. Accepteer de onvermijdelijke ongemakken (spanning, twijfel, enz.) die bij het oplossen van problemen horen.
    Onderzoek met vragen
    Vraag je steeds af waar die stevige opvattingen met uitroeptekens op zijn gebaseerd. Op feiten uit de realiteit of op eigen opvattingen of die van anderen? Verruim je blik.
    Zie de feiten
    Gebruik de 'realiteit' om zelfvertrouwen op te bouwen. Laat de feiten tot je doordringen en redeneer die niet weg.
    Observeer
    Observeer jezelf met vriendelijkheid, handel zo verstandig mogelijk ('goed genoeg' als doel) en accepteer de onrust die dat geeft.
    Back to one.
    Wat was ik eigenlijk aan het doen? Terug naar de basis: ik was aan het studeren (in plaats van kwellend piekeren; ik was met een adviesgesprek bezig in plaats van mij op de kast te laten jagen). Taak gericht in plaats van persoonsgericht.
    'If it ain't broke, don't fix it.
    Het zal vast allemaal beter kunnen. Maar is dat nodig? Waarom zo ontevreden?
    'Toepasbaar?'

    • Robert M. Topman, Studentenpsycholoog b.d., Universiteit Leiden